آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
مطالب پایگاه
پیام خود را بنویسید
| آخرین بروزرسانی: 1405/5/3 |
کارگاه آموزشی «اخلاق در پژوهش» با حضور اعضای هیئت علمی، پژوهشگران و کارشناسان مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی برگزار شد؛ کارگاهی که در آن ضمن تبیین جایگاه اخلاق در ارتقای کیفیت پژوهش، اصول، الزامات و سازوکارهای استقرار نظام اخلاق در پژوهش و فرآیند دریافت کد اخلاق مورد بررسی قرار گرفت
به گزارش روابط عمومی مؤسسه، کارگاه آموزشی «اخلاق در پژوهش» با تدریس دکتر مهشید صفایی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناس کمیته اخلاق در پژوهش این دانشگاه، با حضور اعضای هیئت علمی، پژوهشگران و کارشناسان مؤسسه برگزار شد.
در آغاز این کارگاه، دکتر احمدرضا روشن، معاون پژوهشی مؤسسه، با اشاره به اهمیت روزافزون اخلاق در پژوهش، این موضوع را یکی از مباحث مهم و نوظهور در دنیای علم و تحقیق دانست و اظهار کرد: اخلاق در پژوهش را میتوان از سه منظر توسعه، سرمایه اجتماعی و حکمرانی خوب مورد توجه قرار داد.
وی با بیان اینکه توسعه صرفاً به معنای افزایش درآمد و ارتقای رفاه اقتصادی نیست، افزود: یک تعریف از توسعه، گسترش حق و حقوق (Rights) افراد است. بنابراین اگر توسعه را گسترش حقوق بدانیم، هر کشوری که حقوق بیشتری را برای افراد تأمین و تضمین کند، توسعهیافتهتر خواهد بود. از این منظر، اخلاق در پژوهش به دلیل صیانت از حقوق معنوی و علمی افراد و تأمین کرامت و شأن مشارکتکنندگان در تحقیق، یکی از ابعاد توسعه به شمار میآید.
معاون پژوهشی مؤسسه در ادامه، اخلاق در پژوهش را عاملی مؤثر در افزایش سرمایه اجتماعی علم عنوان کرد و گفت: هرچه ابعاد اخلاقی در پژوهشها بیشتر رعایت شود، اعتماد جامعه به علم نیز افزایش مییابد. در شرایطی که اعتماد عمومی به دانشگاه و تحقیقات با چالشهایی مواجه است، رعایت اصول اخلاق پژوهش میتواند به تقویت این اعتماد و تضمین صداقت و درستکاری علمی کمک کند.
دکتر روشن همچنین با اشاره به ارتباط اخلاق پژوهش با حکمرانی خوب علم، تصریح کرد: مسئولیتپذیری و پاسخگویی از مهمترین مؤلفهها و شاخصهای حکمرانی خوب علم است و میتوان شاهد افزایش مسئولیتپذیری و پاسخگویی پژوهشگران در بستر و چارچوب اخلاق در پژوهش بود.
وی با قدردانی از حضور دکتر صفایی، ابراز امیدواری کرد که برگزاری این کارگاه زمینه تقویت هرچه بیشتر ملاحظات اخلاقی در پژوهشهای مؤسسه را فراهم کند و افزود: امیدواریم به سمتی حرکت کنیم که برای تمامی پژوهشها و مقالات، بهویژه آثاری که قرار است در مجلات معتبر داخلی و بینالمللی منتشر شوند، دریافت کد اخلاق به یک رویه رایج و الزامی تبدیل شود.
در ادامه، دکتر مهشید صفایی با تشریح تجربه دانشگاه علامه طباطبایی در راهاندازی کمیته اخلاق در پژوهش، به روند شکلگیری این کمیته از سال ۱۳۹۷ اشاره کرد و گفت: تجربه چند سال گذشته نشان داده است که استقرار نظام اخلاق در پژوهش، علاوه بر حمایت از اعضای هیئت علمی و دانشجویان، نقش مهمی در ارتقای کیفیت و اعتبار پژوهشها ایفا میکند.
وی با تأکید بر اینکه رعایت اخلاق در پژوهش محدود به مرحله اجرای تحقیق نیست، اصول و الزامات اخلاقی را در تمامی مراحل پژوهش، از طراحی و تصویب طرح تا اجرای پژوهش، تحلیل دادهها و انتشار نتایج ضروری دانست و اظهار کرد: حفظ کرامت انسانی و حقوق مشارکتکنندگان، اخذ رضایت آگاهانه، رعایت محرمانگی اطلاعات، عدالت در انتخاب نمونهها، صداقت و امانتداری علمی، شفافیت در گزارش نتایج و پاسخگویی پژوهشگران از مهمترین ارکان پژوهش اخلاقمدار به شمار میروند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در ادامه، فرآیند صدور کد اخلاق در پژوهش و نقش کمیتههای اخلاق را تشریح کرد و با اشاره به ضوابط بررسی طرحهای پژوهشی، خاطرنشان کرد: دریافت کد اخلاق صرفاً یک الزام اداری نیست، بلکه سازوکاری برای صیانت از حقوق مشارکتکنندگان، ارتقای کیفیت پژوهش و افزایش اعتبار نتایج علمی محسوب میشود. وی همچنین تجربه دانشگاه علامه طباطبایی در استقرار کمیته اخلاق در پژوهش را تشریح و مراحل بررسی و صدور کد اخلاق برای طرحهای پژوهشی را تبیین کرد.
دکتر صفایی همچنین با تبیین مهمترین مصادیق سوءرفتار پژوهشی، مواردی همچون جعل، تحریف و دستکاری دادهها، سرقت علمی، انتشار تکراری آثار، انتساب نادرست نویسندگی، تعارض منافع و بیتوجهی به حقوق آزمودنیها را از مهمترین چالشهای اخلاق پژوهش برشمرد و بر ضرورت نهادینهسازی فرهنگ مسئولیتپذیری، آموزش مستمر پژوهشگران و آشنایی آنان با استانداردهای اخلاقی و ضوابط ملی و بینالمللی تأکید کرد. وی افزود که رعایت این اصول، علاوه بر حفظ اعتبار پژوهشگران، زمینه افزایش اعتماد عمومی به علم و ارتقای کیفیت نظام پژوهش کشور را فراهم میکند.
در پایان این کارگاه نیز شرکتکنندگان ضمن طرح پرسشها و بیان دیدگاههای خود، درباره چالشهای اجرای ضوابط اخلاق در پژوهش، فرآیند دریافت کد اخلاق و راهکارهای توسعه فرهنگ پژوهش مسئولانه به بحث و تبادل نظر پرداختند.
به گزارش روابط عمومی مؤسسه، کارگاه آموزشی «اخلاق در پژوهش» با تدریس دکتر مهشید صفایی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناس کمیته اخلاق در پژوهش این دانشگاه، با حضور اعضای هیئت علمی، پژوهشگران و کارشناسان مؤسسه برگزار شد.
در آغاز این کارگاه، دکتر احمدرضا روشن، معاون پژوهشی مؤسسه، با اشاره به اهمیت روزافزون اخلاق در پژوهش، این موضوع را یکی از مباحث مهم و نوظهور در دنیای علم و تحقیق دانست و اظهار کرد: اخلاق در پژوهش را میتوان از سه منظر توسعه، سرمایه اجتماعی و حکمرانی خوب مورد توجه قرار داد.
وی با بیان اینکه توسعه صرفاً به معنای افزایش درآمد و ارتقای رفاه اقتصادی نیست، افزود: یک تعریف از توسعه، گسترش حق و حقوق (Rights) افراد است. بنابراین اگر توسعه را گسترش حقوق بدانیم، هر کشوری که حقوق بیشتری را برای افراد تأمین و تضمین کند، توسعهیافتهتر خواهد بود. از این منظر، اخلاق در پژوهش به دلیل صیانت از حقوق معنوی و علمی افراد و تأمین کرامت و شأن مشارکتکنندگان در تحقیق، یکی از ابعاد توسعه به شمار میآید.
معاون پژوهشی مؤسسه در ادامه، اخلاق در پژوهش را عاملی مؤثر در افزایش سرمایه اجتماعی علم عنوان کرد و گفت: هرچه ابعاد اخلاقی در پژوهشها بیشتر رعایت شود، اعتماد جامعه به علم نیز افزایش مییابد. در شرایطی که اعتماد عمومی به دانشگاه و تحقیقات با چالشهایی مواجه است، رعایت اصول اخلاق پژوهش میتواند به تقویت این اعتماد و تضمین صداقت و درستکاری علمی کمک کند.
دکتر روشن همچنین با اشاره به ارتباط اخلاق پژوهش با حکمرانی خوب علم، تصریح کرد: مسئولیتپذیری و پاسخگویی از مهمترین مؤلفهها و شاخصهای حکمرانی خوب علم است و میتوان شاهد افزایش مسئولیتپذیری و پاسخگویی پژوهشگران در بستر و چارچوب اخلاق در پژوهش بود.
وی با قدردانی از حضور دکتر صفایی، ابراز امیدواری کرد که برگزاری این کارگاه زمینه تقویت هرچه بیشتر ملاحظات اخلاقی در پژوهشهای مؤسسه را فراهم کند و افزود: امیدواریم به سمتی حرکت کنیم که برای تمامی پژوهشها و مقالات، بهویژه آثاری که قرار است در مجلات معتبر داخلی و بینالمللی منتشر شوند، دریافت کد اخلاق به یک رویه رایج و الزامی تبدیل شود.
در ادامه، دکتر مهشید صفایی با تشریح تجربه دانشگاه علامه طباطبایی در راهاندازی کمیته اخلاق در پژوهش، به روند شکلگیری این کمیته از سال ۱۳۹۷ اشاره کرد و گفت: تجربه چند سال گذشته نشان داده است که استقرار نظام اخلاق در پژوهش، علاوه بر حمایت از اعضای هیئت علمی و دانشجویان، نقش مهمی در ارتقای کیفیت و اعتبار پژوهشها ایفا میکند.
وی با تأکید بر اینکه رعایت اخلاق در پژوهش محدود به مرحله اجرای تحقیق نیست، اصول و الزامات اخلاقی را در تمامی مراحل پژوهش، از طراحی و تصویب طرح تا اجرای پژوهش، تحلیل دادهها و انتشار نتایج ضروری دانست و اظهار کرد: حفظ کرامت انسانی و حقوق مشارکتکنندگان، اخذ رضایت آگاهانه، رعایت محرمانگی اطلاعات، عدالت در انتخاب نمونهها، صداقت و امانتداری علمی، شفافیت در گزارش نتایج و پاسخگویی پژوهشگران از مهمترین ارکان پژوهش اخلاقمدار به شمار میروند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در ادامه، فرآیند صدور کد اخلاق در پژوهش و نقش کمیتههای اخلاق را تشریح کرد و با اشاره به ضوابط بررسی طرحهای پژوهشی، خاطرنشان کرد: دریافت کد اخلاق صرفاً یک الزام اداری نیست، بلکه سازوکاری برای صیانت از حقوق مشارکتکنندگان، ارتقای کیفیت پژوهش و افزایش اعتبار نتایج علمی محسوب میشود. وی همچنین تجربه دانشگاه علامه طباطبایی در استقرار کمیته اخلاق در پژوهش را تشریح و مراحل بررسی و صدور کد اخلاق برای طرحهای پژوهشی را تبیین کرد.
دکتر صفایی همچنین با تبیین مهمترین مصادیق سوءرفتار پژوهشی، مواردی همچون جعل، تحریف و دستکاری دادهها، سرقت علمی، انتشار تکراری آثار، انتساب نادرست نویسندگی، تعارض منافع و بیتوجهی به حقوق آزمودنیها را از مهمترین چالشهای اخلاق پژوهش برشمرد و بر ضرورت نهادینهسازی فرهنگ مسئولیتپذیری، آموزش مستمر پژوهشگران و آشنایی آنان با استانداردهای اخلاقی و ضوابط ملی و بینالمللی تأکید کرد. وی افزود که رعایت این اصول، علاوه بر حفظ اعتبار پژوهشگران، زمینه افزایش اعتماد عمومی به علم و ارتقای کیفیت نظام پژوهش کشور را فراهم میکند.
در پایان این کارگاه نیز شرکتکنندگان ضمن طرح پرسشها و بیان دیدگاههای خود، درباره چالشهای اجرای ضوابط اخلاق در پژوهش، فرآیند دریافت کد اخلاق و راهکارهای توسعه فرهنگ پژوهش مسئولانه به بحث و تبادل نظر پرداختند.
کلیدواژه ها: احمدرضا روشن | کارگاه آموزشی |