آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
مطالب پایگاه
پیام خود را بنویسید
| تاریخ ارسال: 1405/4/22 |
کتاب "سیاستها و برنامههای آموزش عالی ایران ۱۳۱۳-۱۳۵۷ " توسط دکتر غلامرضا ذاکرصالحی استاد مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی تالیف و از سوی انتشارات موسسه به مبلغ ۳۷۰ هزار تومان راهی بازار نشر شد.
به گزارش روابط عمومی موسسه مولف در مورد کتاب چنین آورده است:
گذشته چراغ راه آینده است. تحلیل روندهای تاریخی گذشته و انباشت تجارب مدیریتی و کارشناسی موجود میتواند بافتار و زمینهها و ظرفیتهای نهفته و آشکار برای توسعه کشور(در اینجا: توسعه آموزش عالی) را بازشناسی کند. بدیهی است این آموزهها، هماکنون که برنامه هفتم توسعه در دست تدوین است، میتواند برای سیاستگذاران آموزش عالی آموزنده باشد. هدف این مطالعه تبیین و واکاوی جهتگیریهای اصلی است که در درون سیاستها و برنامههای تعقیبشده برای بخش آموزش عالی در دوران قبل از انقلاب اسلامی و پس از آن دنبال شده است.
در دوره مورد مطالعه (۱۳۵۷-۱۳۱۳) در عمل، پیادهسازی طیف متنوعی از الگوهای دانشگاهی پیگیری شده است اعم از الگوی ناپلئونی، هومبولتی، آکسبریجی و الگوی امریکایی. از سویی ماهیت برنامهها به دلیل مشکلات ساختاری موجود صرفا بهسمت «سرمایهگذاری دولتی» سوق یافته است و سایر جنبههای توسعه بهعنوان یک پویش همهجانبه اجتماعی مغفول مانده بود. مدرنیزاسیون آمرانه با رگههایی از ناسیونالیسم، همه پویاییهای جامعه ایران را نمیدید. نگاه به بیرون داشته و به ثروتهای نفتی تکیه داشت. ازاینرو با وجود برنامهها و مطالعات مدون، کارشناسان بینالمللی نقدهای جدی به کارایی نظام آموزشی ایران داشتند. برابر گزارشهایی که در همان دوره منتشر شده است اکثر دانشآموختگان در سمتهایی بیارتباط با رشته تحصیلی و تخصص خود به کار گرفته شدند. در سطوح کلان و میانی به دلیل خلط امر سیاسی و آکادمیک استقلال دانشگاهها پیوسته در فرازونشیب و شکننده بوده است. در این مقطع میزان استقلال و آزادی آکادمیک با میزان اقتدار دولت مرکزی رابطه معکوس دارد.
اکنون سیاستگذاران در وزارت عتف و شورای عالی علوم تحقیقات و فناوری به پیشینه و سابقه سیاستها و برنامههای آموزش عالی کشور نیاز دارند. همچنین اطلاع و اشراف کافی بر این امر که آیا برنامههای مشابه در بافتار فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی ایران جوابگو و مؤثر بوده یا خیر مهم تلقی میشود. آیا این برنامهها میتواند تکرار شود و استمرار پیدا کند؟ اصولا سیاست یا خطمشی در هر کشوری یک امتداد تاریخی در گذشته دارد. سیاستها و برنامههای آموزش عالی نیز خلقالساعه نیستند و اغلب ریشه در تفکر و فرهنگ و ساختارهای ذهنی یک ملت و قوم دارند. دولتهایی که میآیند و میروند دستکاریها و تغییراتی هم در این خطمشیها اعمال میکنند. درهرحال شناخت ریشهها میتواند کمک زیادی به شناخت شاخ و برگها نموده و کل مسیر را روشن کند. گذشته چراغ راه آینده است. تشریح این برنامهها با اتکا به اسناد متقن موجود هدف نخست محقق و ارزیابی میزان توفیق آنها از دیدگاه خبرگان و مطلعان کلیدی هدف دوم محقق در پیگیری این مطالعه است.
این اثر دو پرسش کلیدی زیر را مطرح و کنکاش میکند:
۱) از تأسیس دانشگاه تهران تا سال۱۳۵۷(برنامه عمرانی اول تا پنجم) چه سیاستها و برنامههای کلانی برای پیشرفت آموزش عالی در دستور کار بوده است؟
۲) از دیدگاه خبرگان این سیاستها و برنامهها در عمل چقدر موفق یا ناموفق بوده و حاوی چه درسهایی برای آموزش عالی امروز هستند؟
ساختار کتاب در ده فصل تنظیم شده است. پس از دیباچه مؤسسه و فصل نخست با عنوان «درآمد»، در فصل دوم مهمترین برنامههای آموزش عالی در دوره پهلوی اول بررسی میشود. فصل سوم به بررسی و نقد آموزش عالی در برنامههای عمرانی اختصاص دارد و در فصل چهارم سیاستها و برنامههای کلان آموزش عالی در عهد پهلوی واکاوی شده است. فصل پنجم برنامههای خاص را مورد بررسی قرار میدهد و فصل ششم به برنامه توسعه همکاریهای بینالمللی دانشگاهها میپردازد. در فصل هفتم، تأسیس و توسعه نهادها و سازمانهای پژوهشی بررسی شده و فصل هشتم با عنوان «روایت و نقد صاحبنظران و کنشگران عصر پهلوی»، دیدگاههای روایتگران خارجی و داخلی را در دو بخش مجزا ارائه میکند. فصل نهم نیز یافتههای مصاحبه با خبرگان و مطلعان کلیدی را دربر میگیرد و سرانجام در فصل دهم، تحلیل و جمعبندی پژوهش ارائه شده است. کتاب همچنین شامل منابع و پیوستها است.
گذشته چراغ راه آینده است. تحلیل روندهای تاریخی گذشته و انباشت تجارب مدیریتی و کارشناسی موجود میتواند بافتار و زمینهها و ظرفیتهای نهفته و آشکار برای توسعه کشور(در اینجا: توسعه آموزش عالی) را بازشناسی کند. بدیهی است این آموزهها، هماکنون که برنامه هفتم توسعه در دست تدوین است، میتواند برای سیاستگذاران آموزش عالی آموزنده باشد. هدف این مطالعه تبیین و واکاوی جهتگیریهای اصلی است که در درون سیاستها و برنامههای تعقیبشده برای بخش آموزش عالی در دوران قبل از انقلاب اسلامی و پس از آن دنبال شده است.
در دوره مورد مطالعه (۱۳۵۷-۱۳۱۳) در عمل، پیادهسازی طیف متنوعی از الگوهای دانشگاهی پیگیری شده است اعم از الگوی ناپلئونی، هومبولتی، آکسبریجی و الگوی امریکایی. از سویی ماهیت برنامهها به دلیل مشکلات ساختاری موجود صرفا بهسمت «سرمایهگذاری دولتی» سوق یافته است و سایر جنبههای توسعه بهعنوان یک پویش همهجانبه اجتماعی مغفول مانده بود. مدرنیزاسیون آمرانه با رگههایی از ناسیونالیسم، همه پویاییهای جامعه ایران را نمیدید. نگاه به بیرون داشته و به ثروتهای نفتی تکیه داشت. ازاینرو با وجود برنامهها و مطالعات مدون، کارشناسان بینالمللی نقدهای جدی به کارایی نظام آموزشی ایران داشتند. برابر گزارشهایی که در همان دوره منتشر شده است اکثر دانشآموختگان در سمتهایی بیارتباط با رشته تحصیلی و تخصص خود به کار گرفته شدند. در سطوح کلان و میانی به دلیل خلط امر سیاسی و آکادمیک استقلال دانشگاهها پیوسته در فرازونشیب و شکننده بوده است. در این مقطع میزان استقلال و آزادی آکادمیک با میزان اقتدار دولت مرکزی رابطه معکوس دارد.
اکنون سیاستگذاران در وزارت عتف و شورای عالی علوم تحقیقات و فناوری به پیشینه و سابقه سیاستها و برنامههای آموزش عالی کشور نیاز دارند. همچنین اطلاع و اشراف کافی بر این امر که آیا برنامههای مشابه در بافتار فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی ایران جوابگو و مؤثر بوده یا خیر مهم تلقی میشود. آیا این برنامهها میتواند تکرار شود و استمرار پیدا کند؟ اصولا سیاست یا خطمشی در هر کشوری یک امتداد تاریخی در گذشته دارد. سیاستها و برنامههای آموزش عالی نیز خلقالساعه نیستند و اغلب ریشه در تفکر و فرهنگ و ساختارهای ذهنی یک ملت و قوم دارند. دولتهایی که میآیند و میروند دستکاریها و تغییراتی هم در این خطمشیها اعمال میکنند. درهرحال شناخت ریشهها میتواند کمک زیادی به شناخت شاخ و برگها نموده و کل مسیر را روشن کند. گذشته چراغ راه آینده است. تشریح این برنامهها با اتکا به اسناد متقن موجود هدف نخست محقق و ارزیابی میزان توفیق آنها از دیدگاه خبرگان و مطلعان کلیدی هدف دوم محقق در پیگیری این مطالعه است.
این اثر دو پرسش کلیدی زیر را مطرح و کنکاش میکند:
۱) از تأسیس دانشگاه تهران تا سال۱۳۵۷(برنامه عمرانی اول تا پنجم) چه سیاستها و برنامههای کلانی برای پیشرفت آموزش عالی در دستور کار بوده است؟
۲) از دیدگاه خبرگان این سیاستها و برنامهها در عمل چقدر موفق یا ناموفق بوده و حاوی چه درسهایی برای آموزش عالی امروز هستند؟
ساختار کتاب در ده فصل تنظیم شده است. پس از دیباچه مؤسسه و فصل نخست با عنوان «درآمد»، در فصل دوم مهمترین برنامههای آموزش عالی در دوره پهلوی اول بررسی میشود. فصل سوم به بررسی و نقد آموزش عالی در برنامههای عمرانی اختصاص دارد و در فصل چهارم سیاستها و برنامههای کلان آموزش عالی در عهد پهلوی واکاوی شده است. فصل پنجم برنامههای خاص را مورد بررسی قرار میدهد و فصل ششم به برنامه توسعه همکاریهای بینالمللی دانشگاهها میپردازد. در فصل هفتم، تأسیس و توسعه نهادها و سازمانهای پژوهشی بررسی شده و فصل هشتم با عنوان «روایت و نقد صاحبنظران و کنشگران عصر پهلوی»، دیدگاههای روایتگران خارجی و داخلی را در دو بخش مجزا ارائه میکند. فصل نهم نیز یافتههای مصاحبه با خبرگان و مطلعان کلیدی را دربر میگیرد و سرانجام در فصل دهم، تحلیل و جمعبندی پژوهش ارائه شده است. کتاب همچنین شامل منابع و پیوستها است.
علاقمندان می توانند برای خرید کتاب با شماره ۲۳۵۱۷۱۶۴ تماس حاصل فرمایند.
کلیدواژه ها: چاپ کتاب | انتشارات | ترجمه |